Toen ik in het proces van het eigen hooi maken terechtkwam, rees bij mij de vraag: “Hoe zit het nu precies met giftige planten in hooi?” Er wordt online veel informatie hierover gedeeld, maar veelal zonder duidelijke bron.
Soms zijn het ook adviezen en tips die door mensen worden doorgegeven zonder dat hiervan de juistheid wordt gecontroleerd. Dit soort dingen kan ik dan niet loslaten en wil ik tot op de bodem uitzoeken. Zeker omdat ik nu zelf verantwoordelijk werd voor mijn hooi.
In dit blog heb ik vier planten uitgewerkt die ik zelf tegenkwam op mijn hooiland. Zou jij graag willen weten van andere planten hoe het zit en wil je dat ik het uitzoek en in een nieuw blog bespreek? Stuur een mail naar: shanna@paddocktweaks.nl, dan zoek ik het weer tot op de bodem uit.
Is Jakobskruiskruid dodelijk voor paarden, ook als het gedroogd is?
Jakobskruiskruid, Jacobaea vulgaris, oftewel JKK. Een plant die de meeste paardenhouders wel kennen en meestal wel herkennen. Paarden eten over het algemeen om de plant heen in verse toestand, maar in hooi kunnen ze de plant niet meer herkennen. Sterker nog, de plant wordt in gedroogde vorm zelfs smakelijker.
En hier wordt het gevaarlijk, want in tegenstelling tot veel andere planten blijven de gifstoffen wel aanwezig in gedroogde vorm. De stof die verantwoordelijk is voor de giftigheid is pyrrolizidine-alkaloïden.
Er wordt gezegd dat de gifstof stapelt in het lichaam en daarom de giftigheid cumulatief is. Dit klopt ook, maar eigenlijk gaat het om de schade die wordt veroorzaakt; díe schade stapelt zich op.
Voor een kleine pony is 4 kg vers of 0,5 kg gedroogde plant dodelijk. Voor een grote pony (bijv. Haflinger) begint de dodelijke dosis rond de 14 kg vers en 2 kg gedroogd. Voor grote paarden is dit 20 kg vers en 3 kg gedroogde planten.
Er is op dit moment geen behandeling mogelijk wanneer de lever schade heeft opgelopen door pyrrolizidine-alkaloïden. Deze plant wil je dus liever niet op je land, maar absoluut niet in je hooi hebben.
Bron: Risicoplanten voor dieren, Marcel de Cleene.
Is ridderzuring gevaarlijk voor paarden, en wat als het in hooi zit?
In verse vorm is ridderzuring (Rumex obtusifolius) met name giftig voor paarden. Ook dit is een plant die paarden gelukkig van nature ontwijken op de weide. De giftigheid is afkomstig van oxalaten en andere organische zuren die in grote hoeveelheden schadelijk kunnen zijn. De aanname is dat, omdat veldzuring ook deze stoffen bevat, er sprake is van eenzelfde soort giftigheid. Over de veldzuring is meer onderzoek gedaan en meer over bekend.
Welke hoeveelheid voor paarden giftig is, is niet bekend. Voor runderen is dit 0,1–0,5% van het lichaamsgewicht aan oxalaten, enkel voor de beeldvorming.
De symptomen die kunnen ontstaan bij een te grote inname zijn: een wankelende gang, speekselen, braken, beven, coördinatiestoornissen van de spieren, door de knieën zakken, waggelen, een zwakke en moeilijk voelbare pols, kortademigheid, obstipatie, diarree, coma en soms de dood na inname van grote hoeveelheden.
Over de gedroogde vorm heb ik geen goede bronnen kunnen vinden. Veel bronnen spreken elkaar tegen en er wordt geen bronvermelding gebruikt.
Bron: Risicoplanten voor dieren, Marcel de Cleene.
Is boterbloem giftig voor paarden, en mag het in hooi zitten?
Boterbloem zou zes weken de tijd nodig hebben om niet meer giftig te zijn, zo is op menig forum te lezen. Dit is echter een fabel die (gelukkig) niet klopt.
Wanneer boterbloem (Ranunculus spp.) vers gegeten wordt, is dit zeker giftig vanwege de stof protoanemonine. Gelukkig eten de meeste paarden hieromheen omdat de plant bitter smaakt. Echter, bij overbegrazing en gebrek aan ander voedsel kunnen sommige paarden toch deze plant eten (honger maakt immers rauwe bonen zoet).
Vrijwel direct na het maaien en zeker tijdens het drogen verdwijnt deze gifstof uit de plant. Hierdoor is gedroogde boterbloem niet meer giftig in het hooi.
Bron: https://ker.com/equinews/buttercup-toxicity-horses/ (geraadpleegd op 25-07-2025)
Is reukgras schadelijk voor paarden, of juist onschuldig?
De naam reukgras (Anthoxanthum odoratum) is afkomstig van de heerlijke zoete geur die het verspreidt. Deze geur wordt veroorzaakt door de coumarine die de plant bevat.
Deze coumarine heeft een bittere smaak waardoor de meeste paarden het vers niet graag eten. Op verschillende fora wordt er gewaarschuwd voor reukgras; dit zou namelijk giftig zijn. Gelukkig klopt deze bewering niet helemaal.
Wanneer hooi te vochtig is en gaat schimmelen, wordt de coumarine omgezet in dicoumarine. Wanneer dit hooi veel gegeten wordt, kan dit erin resulteren dat het bloed “dunner” wordt, oftewel minder goed stolt. Er zijn ook andere planten die coumarine bevatten, zoals bijvoorbeeld kruipende boterbloem, zoete klaver, witte en rode klaver, smeerwortel en houtig viooltje.
Wanneer je hooi een hoog percentage (één) van deze plantsoorten bevat én het hooi te vochtig opgeslagen is en vervolgens is gaan schimmelen, dan kan er een kans ontstaan dat je paard hier ziek van wordt. Symptomen kunnen bij een vergiftiging zijn: bloedingen, blauwe plekken, interne bloedingen, benauwdheid, minder eetlust, lusteloosheid, vermoeidheid en zwakte.
Dus wanneer je je gras goed laat drogen voordat je het van het land haalt, wat je om verschillende redenen sowieso wilt, kun je het prima voeren. En beschimmeld hooi voer je sowieso liever niet aan je paard, toch?
Bron: https://www.horsenation.com/2023/07/24/mythbuster-monday-sweet-vernal-grass-is-dangerous-for-horses/ geraadpleegd op 25-07-2025
Meer kennis over de planten op mijn weide geeft mij rust
Het boek Giftige planten voor dieren van Marcel de Cleene is één van de bronnen die ik regelmatig raadpleeg als ik twijfel. Ook een determinatie-app kan helpen om sneller zekerheid te krijgen.
Gelukkig zijn de meeste planten helemaal niet gevaarlijk, en sommige zelfs een waardevolle toevoeging aan de weide!
Zo blijft het veilig én natuurlijk, precies zoals weidegang bedoeld is.
